|
بسم الله
الرحمن الرحيم
Akkamitti Soomana
Soomanna.? Jalqabni maqaa Rabbii Rahmata qabuuti
Faaruun tan Rabbii aalamaati, gooftaa guyyaa boruu kan tahe, akkasuma nagayaa
fii rahmanni ergamaa isaa, (Õáì Çááå Úáíå æÓáã
) aalii fii sahaabaa isaa, akkasuma warreen karaa isaa qabatan
hundarratti nagayaa fii Rahmanni haa jiraatu.
Kabajamtoota obboleeyyan islaamaa qaphxii torbaan arraa irraa
dubbannu akamitti aka soomana kana soomannu taha sanirraa ilmi namaa osoo ramadaanni hinseenne duratti waan
dalaguun irratti dirqamaatu jira saniis waajiba Rabbiin isarratti godhe akka inni irraa barbaadutti yeroo
gad-geeyse qofa warra milkaawu tahee kan argamu, waan Rabbiin waajiba irratti
godherraa salaata shanan jam’aa waliin salaatuutu irratti
jira, ykn soomanni inni soomanu salaata malee hin qeebalamu, akkan jachuun
keenya yeroo soomanni dhufe qofa haasalaatuu jachuu miti salaatni yeroo maraahuu
waajiba, akuma Rabbiin qur’aana keessa je’etti
[salaanni tun mu’umintoota irratti dirqama godhamtee jirti, yeroo isii eeggatuu waliin]
akkasuma salaata yeroo irraa baasanii salaatu dhabuudha yoo kan
yeroorraa baasanii salaatan tahan salaanni isaanii akka irraa hin qeebalamne
akkasumaa waliin akka ibiddi jahannam isaaniif ragga’e Rabbiin qur’aana
keessatti nuuf ibsa [ibddi jahannam warra salaatuuf ragga’ee jira isaaniis warra
salaata yeroorraa baasanii salaataniif] qur’aana .eega warri salaata yeroorraa
baasanii salaataniif ibiddi ragga’e warra salaata matuma galeehuu hin salaanneef
maaltu tahaaf ?
Hadiisatti Ergamaan Rabbii (Õáì Çááå Úáíå æÓáã
) namni hinsalaanne akka kaafira tahe nuuf odeeysan Ergamaan Rabbii
(Õáì Çááå Úáíå æÓáã) nije’e “jidduu namtichaatii fii kufriidhaa wanni jiru
salaata”
Yaa
obboleeyyan islaamaa eega namni hinsaalaanne kaafira tahe soomanni nama kaafiraa
irraa hin qeebalamu saniifuu salaata keenya akka gaaritti yerorratti tiiyfachuu
qabna
Qabxiin itti aanu arraba ofii tiiyfatuu: saniis soommanni nuti
soomannu akka fayyaa nuuf tahuuf arraba keenya tiiyfatuutu nurra jira yoo akkas
hin taane akkuma Ergamaan Rabbii hadiisatti nuufahiman taha Ergamaan
Rabbii
(Õáì Çááå Úáíå æÓáã
) nije’e “ namni dubbii cubbuutii fii dalagaa cubbuu dalaguu hin
dhiifne Rabbiin inni nyaataa fii dhugaatii isaa ifirraa dhiisuuf haajaa irraa
hiunqabu” Bukhaarii (4/150)
Tanaafuu akka soomanni keenya bakka arkatee guyyaa boruu itti
galata galfamnuuf arraba keeny wan hamtuu hundarraa tiiyfatuu qabna
Tan itti
aantu fattaalummaan jidduu namaa deemuu Namni soomanu waan akkanaa hundarraa
walaba tahuutu isarraa eeggama saniis namni jidduu namaa
fattaalaummaan deemu waan jannata hin seenneef nama jannata Rabbii jibbeetu
fattaalummaan nama jidduu deema, hadiisatti Ergamaan Rabbii (Õáì Çááå Úáíå æÓáã
) nije’e “namni nama jidduu fattaalummaan deemu jannata hin seenu”
Bukhaarii (10/580) kanaafuu dalagaa jalee akkanaa tanarraa fagaachuutu nurraa
eeggama.
Tan
sdaffaa kaaseetaa wallee dhageefatuu irraa fagaachuudha
Saniis haraamummaan isaa aayaa qur’aanaatu nuuf kenna [ ilma namaa
irraa warra kaaseeta wllee bitatuu jira, beekkomsaan maletti karaa Rabbiirraa ittiin nama jallisuudhaaf , ifiifillee waan ittiin
taphatan godhatan ummata saniif ibidda isaan laaleeysuutu isaaniif jira]
(Al-luqmaan 6) walleen yeroo soomanaa qofa
haraamii miti yeruma hunda,
Yaa
obboleeyyan kiyya akkuma yeroo soomanaa karaa irraa meeysinetti yeroo soomana
hintahiniis ifirraa fageeysinee qur’aanatti dalaguu qabna Rabbiin soomana qofa
hinjiru yeroo cufa isa sodaachuu qabna.
-
Nama sitti roorrise irra dabruufii osoo waan
inni sigodhe irraa baafachuu dandeessuu
Wanni irra sidabrisiisulleen kajeellaa soomana keetii guutuu
argachuudhaaf jacha,
akkuma Ergamaan Rabbii (Õáì Çááå Úáíå æÓáã
) hadiisa keessatti nuuf himanitti “tokkoon keessan yeroo soomana
afaanii qabu yoo namni tokko isin arrabse ani soomanaan qaba haaja’uunii yeroo
lama”
tanaafuu akka soomanni keenya nurraa qeebalamuuf
sawaaba soomana ofii galmaan geyachuuf arraba ofii tiiyfachuu, dallansuu irraa
ifqabuutuu nurraa barbaachisa
Yaa
obboleeyyan kiyya kan islaamaa yeroo seennaa ramadaanaa irraa eegallee gaarii duraan harkaa qabnurratti gaarii hedduu
ida’achuudhaan jannata Rabbii barbaaduudhaaf, azaaba Rabbii jalaa nagaya
bahuudhaaf, kheeyritti jajjabaatanii kara kheeyriitti waldorgomuudhaan dilii
hundarraa dhaabachuudhaan irratti jabaachuu qabna akkuma Ergamaan Rabbii
(Õáì Çááå Úáíå æÓáã ) nuun je’etti “ seennaa soomanaa
lallabaan tokko (malaaykaa) nilallaba yaa namticha gaarii dalaguu fedhu gara
kheeyriidhaa dhihaadhu, yaa namticha hamtuu dalaguu yaada qabu hamtuurraa
gabaabbadhu” ibnu maajah
Yaa
obboleeyyan koo kheeyriin ramadaana keessa dalagatan sawaabni isiitiis akkaan
guddaadha tanaaf jecha nutiis akkaan itti jarjaruu qabna . nuti warra halkanii
guyyaa keessa dilii hojjachaa jirru bikka itti teenyu hin qabnu ergamaan Rabbii
kan Rabbiin dilii isaa tan dabartee fii tan dhuftullee araarameefii jiru soomana kana hagam takka akka itti jarjaru
hubattanii? Ergamaan Rabbii Õáì Çááå Úáíå æÓáã ) yeroo soomanni seenu qilleensa
akkaan bubbisurra kheeyritti jarjara nutiis Ergamaa Rabbiitti (Õáì Çááå Úáíå æÓáã
) hidhannaa gaarii hidhachuu qabna. Sanirraa wanni nuti soomana keessa akkaan hojjachuu qabnu
Qur’aana qara’uu:
qur’aanni kun sadarkaan inni qabu akkaan guddoodha. Inni jacha
Rabbii tahuu waliin qajeelchaa ilma namaa, nuura ifabahaa kantahe isa kabajuuf
kan Rabbiin ji’a Ramadaana keeysa buuse, gorsa ilam namaa, hamtuu cufaraa
tiiyfamaa kan tahe akkuma Rabbiin Qur’aana keeysa ja’etti [nuutu Qur’aana kana
buuse, nuutu isa tiiysa] {Al- hijr 9}
Yaa
obboleeyyan islaamaa ji’a ramadaanaa kana keessa wanni nuti akkaan
hojjachuuqabnu keessaa qur’aana. maaliif yoo janne sadarkaan isaa
akkaan guddoodha Rassuulli Rabbiitiis(Õáì Çááå Úáíå æÓáã
) sooman keessa yeroo jibriil isatti dhufe isaa waliin qara’an
Zikrii godhuu
wanni nuti akkaan itti jabaachuu qabnu zikrii Rabbii godhuu zikriin
tan sawaaba namaaf olkaaftu, tan Rabbi biratti jaalatamtu, tan miizaana guyyaa
boruu namaaf olkaaftu.saniifuu idda bilaash teenyu sawaaba arkachuudhaaf zikrii
godhuutu nurraa barbaachisa
Du’aa’ii guddisuu
du’aa’ii guddisuu ramadaana keessa kadhaan akkaan namarraa
qeebalamti ilmi namaa yeruma hundaahuu kadhaa Rabbiirraa hin duroomu dilii
teenyaaf araarama kadhachuus tahee, rakkina nujjiru tahuus waan gaggaarii hunda
kadhachuu qabna
Yaa obboleeyyan kiyya kan islaamaa batiin tun baatii namni
islaamaa hundi keessa Rabbii isaatiin walitti dhihaatee toltuu hedduu irraa
milkaawu tanaafuu nutiis akka Rabbiin nurraa jaalatutti waan Rabbiin nurraa
jaalatu hojjachuudhaan waan inni nurraa jibbu dhiisuudhaan baatii tana itti
fayyadamuu qabna Wanni niin ani gara kootiin akkan isiniif dhaamu baatiin
akkanaa tun hin jirtu yeroon akkanaa tuniis hin jirtu tan namni keessa ibaadaa
akka gaaritti godhuu dandayu
Tanaafuu yeroo teenyaa fii fayyaa teenya tan Rabbiin nuuf kanne
tana akka Rabbiin nurraa barbaadutti itti fayyadamuu qabna Rassuulli Rabbii
(Õáì Çááå Úáíå æÓáã ) hadiisatti nije’e “ qananii lama
irra hedduun ilma namaa irraa dagamoodha san fayyaa fii yeroo shaakhala hin qabne” akkasanii nuti tanarraa
dagamuun nurra hin jirtu
xlaayaa teenya tana qaamaa
qalbiin dubbisuu keessaniif Rabbiin oltahe jazaa keessan jannataan isiniif haa
galchuu. yoo Rabbiin fedhe haga torbaan dhufu maxxaansa biraatiin walitti
dhufnuu nagayatti nuuf jiradha
Xalayaan tun akkuma ammaan dura isiniif himne waan isii keessa jachi
rabbi tiifii hadiisni ergamaa rabbii (Õáì Çááå Úáíå æÓáã ) waan jiruuf isinumaaf jecha bakka gaarii kaayaa
galatoomaa. |
