Maxxansa Torbaani Lakkofsa 17^ffaa

بسم الله الرحمن الرحيم   

Barnoota Hajjii Lakkoofsa 3^ffaa

Jalqabni maqaa Rabbii rahmata qabuuti
 Eegaan Rabbii kiyya kan oltahe faarsee Ergamaa keenya nabi Muhammadirratti nagayaa fii Rahma ta buusee boodaa

Obboleeyyan islaamaa isin hundaahu bikka jirtanitti nagayaa fii rahmanni Rabbii isinirratti haajiraatu Akkuma beekkamu obboleeyyan keenya nuttillee heddumeeysitan hin ja’inaa yerootu itti nudaddeebisee waan yeroon keessa jirru yeroo hajjii taateefi Akkuma torbaan dabre barnoota hajjii lakkoofsa lammaffaa isiniif dhiheeysineeturretti arra yoo Rabbiin nuun fedhe kan itti aanu isinif dhiheeysaina
Maxxansa torbaan dabree keessatti akkaataa hidhannaa fii talbiyaa dubbannee dabarre arra garuu hujii hidhannaa booda jirtu laalla saniis hujii guyyaa saddeetaffaati(yaawmuttarwiyaa) Eega hajjii ykn hajjii fii umraa hidhatanii makka seenanii maal hojjatan?
Namni hajjii ykn hajjii fii umraa hidhate yeroo makka seene dura xawaafaan jalqaba eegas bakka maqaama ibraahiim duubaan dhaabbateee salaataa eegas safaa fii marwaa jidduu daddeebi’ee rifeensa ifirraa gabaabsee eegasii haga guyyaan saddeetaffaa gehuu eeggatee hujii acchi boodaa itti fufa jiddutti hiikkachuu fii fiikkachuu dhabuunakkaataa inni itti hidhateetu laalama saniis Tamattu’a, Qiraanaa fii Ifraada yoo Tamattu’a godhee hidhate jiddutti nihiikkata bodarratti waa qaluu qaba akkasuma yoo qiiraana godhee hidhate jiddutti hin hiikkatu garuu dirqama waan qalu geeysuu qaba
Yoo namni makka dhufu kun hujii isaa cufa guyyaa saddeetaffaa (yawmu tarwiyaa) irraa kan eegalu tahe aka armaan gadii kana taha Yeroo dura makka seenu maaliin eegala? Ka’abaan naannawuu(xawaafuu) saniis naannawiinsa eegalaa (xawaaful quduum)

Ka’abaan akkamitti naannawan?

Yeroo torba naannawan sadi ni sukh sukhan afur suuta deeman bikki xawaafa irraa jalqabaniis karaa dhagaan gurraachi keessa jiru irraahi Yeroo dura masjida seenan gara mirgaatiin  jalqaban hajarul aswad salaammatanii naannawuu jalqaban yeroo sadeen duraa nisukh sukhan afran boodaa suuta deman akkuma hadiisatti nuuf dhufe saalimirraa odeeyfamee nije’e “Ergamaa Rabbiitiin (صلى الله عليه وسلم ) arke yeroo makka dhufu yeroo karaa dhagaan gurraachi keessa jiru salammatee eegasii ka’abaadhaan nannawe sadeen duraa sukh sukhee afran booda suuta deeme”

Yeroo dura jalqaban ka’abaa gara hajarul aswad keessa jiruu fii tan itti aantu salaammachuu

Hadiisatti abii xufeeyli irraa odeeffamee nije’e “ibnu abbaasii fii mu’aawiyaa waliiniin turee ededa ka’abaa irraa ruknul yaamaan (jihaa dhagaan keessa jiruti tan aantu) salaammatan malee hin dabran abdallaa ibnu abbas nije’e Rassuulli Rabbii ruknul yamaanii fii hajarul aswad malee kan salaammatu hin taane” Tirmiizii ammoo  salaammachuun dirqamaamiti yoo siif mijjaawe jaalatamaadha akkasuma yoo dan deeyse harkaan xuqattee salaamta(dhungata) yookaan halaalumaa akeekta

Hajarul aswad dhungachuu

Akkuma hadiisatti nuuf dhufe Aabisaa ibn Rabii’aa irraa odeeyfamee nije’e “umar ibnul khaxxaabiin arke isaa dhagaa gurraacha (hajarul aswad) dhungatu eegasii kan ja’u ani siin dhungadha (dhagaan) akka ati dhagaa taatees niinbeeka osoon Ergamaa Rabbi kan sidhungatu arkuu baadhee aniis waa si hin dhuggadhu

Yeroo xawaafa godhan takbiirtaa jachuu(allaahu Akabar)

Akkuma hidiisatti nuuf dhufe abdallaa ibn abbaasirraa odeeyfamee nije’e “ Ergamaan Rabbii ka’abaadhaan ni xawaafe gaalarra taa’e yeruma ruknul yamaan dhufe hunddaahuu, wahiin gara san akeekee takbiirtaa ja’a” Bukhaarii

Sadarkaa hajarul aswad qabu

Dhagaan hajarul aswad dhagaa jannataati akkasuma gaafa dura bu’u bifti isaa adii turte dilii ilmaan aadmiitu gurraachoomse

Waa yaabbatanii xawaafuu

namni tokko yoo uzrii qabaate waa yaabbatee xawaafuu nidandaya  Akkumahadiisatti nuuf dhufe Abdallaa ibn abbaas irraa odeyfamee nije’e “Ergamaan Rabbii(صلى الله عليه وسلم )  haala gaala gubbaa jiruun beeytiin xawaafe yeruma ruknii bira dhufe hunda nisalaama” Bukhaarii akkasuma hadiisa biraa keessatti Ummi salamaa (r.i.h) nijette gara Ergamaa Rabbii(صلى الله عليه وسلم )  niin himadhe jatte ani niin dhukkubsadha je’ee naanje’e “ waa yaabadhuuti ummata bodaan xawaafi” akkasittiin xawaafe kan Ergamaan Rabbii moggaa ka’abaa jiru haala inni suura { والطور وكتاب مسطور }   qara’uun” Bukhaarii

Maqaama Ibraahim duubaan salaatuu

akkuma Ergamaan Rabbii(صلى الله عليه وسلم )  dalage dalagaa hajjii keessatti raka’aa lama salaatuu maqaama Ibraahim duubaan akkukma hadiisatti nuuf dhufe Amri ibn Diinaar (r.i.h) nije’e “ Abdallaa ibn Umarirriin dhagehe isaa ja’u Ergamaan Rabbii (صلى الله عليه وسلم ) nidhufe yeroo torba beeytiin xawaafee eegasii maqaama ibraahim boodaan raka’aa lama salaatee eeganaa gara safaa bahe dhugaa Rabbiin oltahe nije’e [dhugaa Ergamaa Rabbiitti hidhannaagaariin isiniif taate] Bukhaarii Raka’aa lamaan xawaafaa keessatti suuraa tam qara’an? akkuma hadiisatti nuuf dhufe Ergamaan Rabbii (صلى الله عليه وسلم ) yeroo raka’aa lamaan xawaafaa salaatu suuraa Qul yaa ayyuhal kaafiruunii fii Qul huwallaahu Ahad qara’a Raka’aa lamaan xawaafaa yoo bakki siif hin mijjaawin masjidaa alatti salaatuun nidandayamaa? Akkuma hadiisatti nuuf dhufe Umar bin khaxxaab kan ala masjidaatti salatu tahe

Safaa fii Marwaa jidduu daddeebi’uu(fiiguu)

Eega xawaafa dhufiinsaa xawaafanii maqaama ibraahim duubaan salaatanii wanni itti aanu dalagaa guyyaa saddeetaffaa irraa safaa fii marwaa jidduu daddeebi’uudha Daddeebi’iinsa safaa fii marwaa eessarraa jal qaban? Safaa irraa jalqabama Akkuma hadiisatti nuuf dhufe safaa irraa jalqaban hadiisatti Jaabir irraa odeeyfamee (r.i.h) nije’e “Ergamaan Rabbii (صلى الله عليه وسلم ) yeroo makka dhufe yeroo torba xawaafee eegasii maqaama ibraahim duubaan raka’aa lama salaatee aayata kana qara’e [وتخذو من مقام إبراهيم مصلىAkkasuma safaa fii marwaa jidduu daddeebi’uuniis akkuma xawaafaati yeroo sadi nifiigan yeroo afur suuta deeman gaara yeroo gara safaa achi gara gale aayata kana qara’a { إن الصفا والمروة من شعائر الله } safaa olkoree ka’abatti fuula deebi’ee harka isaaolqabee akkana ja’a الله اكبر, الله اكبر, لا إله إلا الله وحده لا شريك له , له الملك وله الحمد وهو على كل شيء قدير , لا إله إلا الله وحده , أنجز وعده , ونصر عبده , وهزم الأحزاب وحده , ثم

Du’aa’ii tana yeroo sadi kadhata eegasii gaara safaa irraa bu’ee gara gaara marwaa achi gara gala yeroo laga keessatti gadi bu’e nifiiga eegasi gaara marwaa gubbatti olbahee waanuma gaara safaa gubbatti dalage dalaga akkasuma ammaas gaara marwaa irraa bu’ee gara safaa dhaqutti akka kana jidduu gaara lamaanii daddeebi’a haga daddeebi’iinsa torba daddeebi’uu Jidduu tanatti du’aa’ii adda addaa tan Rabbiin isaaf laaffise kadhatan akkasuma Zikrii adda addaa godhaa deeman

Rifeensa ifirraa gabaabsuu

Eega dalagaa armaan olii dalage boodaa rifeensa ifirraa gabaabsa yoo dubartii taate naannoo isii hundarraa hanga birkii qubaa takka ifirraa gabaabsiti