Jalqabni maqaa Rabbii rahmata qabuuti

Galanni kan Rabbii oltaheeti kan nu’uumee waan gaggaarii hunda nuuf kannee akka nuti kheeyrii adda addaa dalagannuuf akkasuma nagayaa fii rahmanni Ergamaa keenya Muhammadirratti haajiraatu Nagayaa fii Rahmanni Rabbi biraa tahe isinirra haa jiraatu

Sadarkaa kurnan zulhijjaa qabu

Hujiin gabroottanii tan ji’a Zulhijjaa kurnan gama duraa qabadu, Rabbii oltahe biratti hujiin gaggaariin yeroo tana keessa hojjatamtu hundi akkaan jaalatama qabdi, hujii ji’oottan hafan hudarra, akkuma hadiisa keessa nuuf gabaasame Abdallaa ibnu Abbaas irraa odeeyfamee (r.i.h) nije’e: Ergamaan Rabbii (صلى الله عليه وسلم ) nije’e “ hujummaan gaggaariin hunddi tan Rabbi biratti jaalatamtu hujii ji’a kana keessa hojjaatamterra tan Rabbi biratti jaalatamtu hin jirtu” yaa Ergamaa Rabbii (صلى الله عليه وسلم ) karaa Rabbii keessa jihaada godhuulee moo? Ja’aniin Ergamaan Rabbii(صلى الله عليه وسلم ) nije’een “ karaa Rabbii keessa jihaada godhuullee tahu, yoo nama karaa Rabbii keessa lubbuu isaatii fii horii isaatiin behee kan waa takkaan hin deebi’in malee (kan shahiide)” Bukhaarii

Yaa obboleeyyan kiyya kan islaamaa sadarkaan kurnan zulhijjaa kun qabu fii kheeyriin isaa nudabruu hin qabdu, silaahuu hangi nudabre dabre, “aanan gad naqame hambuma dhaqqabatan” akkuma ja’amu hanga hafe haadhaqqabannuu maalif? sadarkaan akkanaa tun hin arkamtu tattaaffii hedduun malee mee haalaalluu hujiin ati hojjattu tan kheeyrii tanummaan ati mataa keetiif hojjattu Rabbii kee biratti jaalatama siif arkattee inni sirraa jaalachuun wallaahi wanni asii olitti hafe hin jirtu, kana jachuun ballina Rahmata Rabbii nama garsiifti

Tanaafuu yaa lammii too haa hanga nuuf hafe kheeyrii akka gaaritti hojjannuu Guyya kana keessa akkaan Zikrii guddisuun haalaan barbaachisaadha guyyaa kana keesa zikrii heddummeeysuun sunnaa Ergamaa Rabbiiti(صلى الله عليه وسلم ) akkasuma waan sahaabboonni Ergamaa Rabbii(صلى الله عليه وسلم ) hojachaa turani akkuma hadiisa keessa nuuf gabaafame

Abdallaa ibnu Umarirraa odeeyfamee (r.i.h) nije’e: Ergamaan Rabbii (صلى الله عليه وسلم )nije’e “ guyyummaan Rabbi biratti jabaa fii jaalatamaa hin jiru guyyaa kurnan Zulhijjaa kanarra takbiirtaa(Allaahu Akbar) tahliila(Laa Ilaa Ha’illallaah) fii Tahmiida(alahamdulillaah) jachuu heddumeeysaa” Ahmad

Bukhaariin nije’e Abdallaa ibnu Umar fii Abii Hureeyraa kurnan Zulhijjaa kana keessa magaalaa bahanii takbiirtaa kan ja’an tahan uummanniniis takbiirtaa isaanii jalaa kan ja’an tahan akkasuma Umarii fii adallaa ibnu umariis minatti kan takbiirtaa ja’anii ummanni jalaa ja’an tahe

Soomana guyyaa Arafaa (9^ffaa)

Soomanni guyyaa arafaa ji’a zulhijjaa irraa 9^ffaa guyyaa jabaa guyyaa ummanni Islaamaa kan miliyoona lakkaawamu dhiiraa dhalaadhaan xiqqaa guddaadhaan qabaataa dhabaan adii , diimaa gurraachaa fii magaalaa osoo tokko addaan hin baafne warri hajji godhu osoo tokko tokko hin caalle fuul dura Rabbii isaanii lafa maqaan isii Arafa ja’amtu eega ganama achi dhaabbatan haga galgalaa dhaabbatan if gad qabaa Rabbii isaaniitti booyaa,akkasuma Rabbbiin oltahe guyyaa kan keessa gabrottan isaa hedduu ibiddarraa bilisoomsa

Yaa jaalatamtoota kiyya nutiis achiin nuhaa fedhu jachaa guyyaa kana nutiis gara keenyaan waan Rabbiin nuuf laaffise tan Ergamaan keenya Muhammed (صلى الله عليه وسلم) hojjate keessa qabannee sawaaba Rabbii keenyarraa barbaanna saniis guyyaa kana keessa Ergamaan Rabbii (صلى الله عليه وسلم ) kan soomanu tahe nutiis karaa Ergamaan keenya (صلى الله عليه وسلم ) deeme tarkaafi tarkaanfiin faana deemuuf tattaafachuu qabna iinshaa’Allaah

Sadarkaan soomanni guyyaa kanaa qabu kessa tan Rabbiin gabroottan isaatiif godhe akka namni guyyaa kana soomane dilii isaa tan amata lamaa isaaf araaramu, akkuma hadiisatti nuuf gabaafame

Abii qataadaa irraa odeeyfamee (r.i.h) nije’e Ergamaan Rabbii (صلى الله عليه وسلم ) soomana guyya arafaa (Zul hijjaa guyyaa 9^ffaa) irraa gaafatamee nije’e “dilii amata dabarteetii fii tan amata dhufuu namarraa haqa” Muslim

Yaa obboleeyyan islaamaa kan soomannummaan guyyaa tokkoo dilii amata lamaa namarraa haqe kan nuti dilii halkanii guyyaa dalagaa jirru diliin mataan nubaatee jirtu mee akkamumatti guyyaa kana if duraa dabarsina? kheeyrii inni qabu,tana tuni hiree Rbbiin keenya nuuf kanne kan tola isaatiin nuuf arjoome galanni dacha dachaan isaaf haatahuu

Ya obboleeyyan kiyya kuni ballina Rahmanni Rabbii gabroottan isaatiifg qabu tan laafina keenya laalee tola isaatiin, dandeeytii isaatiin, arjummaa isaatiin gama keenya nuuf arjoome Alahamdulillaah Tanaafuu yaa lammii too hireen akkanaa tun nuuf deebi’uu dhabuu nimalti, nuti adunyaa tanarraa du’uun tahuu, biyya tanarraa baanee yeroo dhabuun tahuu, biyya diin quba hin qabne dheeynee yaadachuu dhabuu malaa, akki Rabbii hin beekkamuu waan inni boru fidu, tanaafuu osoo yeroo qabnuu osoo fayyaa qabnuu osoo bikka shaakhalli hin jirre jirruu jabaannee kheeyrii saammachuu qabna iinshaa’allaah

Ud-hiyyaa

Ud-hiyyaa qaluun guyyaa iida arafaa nama Rabbiin kanneefirratti akkaan jaalatamaadha akkasuma sunnaa Ergamaa Rabbiiti(صلى الله عليه وسلم ) Rassuulli Rabbii (صلى الله عليه وسلم ) Ud-hiyyaa kan qalu tahe Namni ud-hiyyaa qaluuf yaada qabu waan godhuu qabu Namni ud-hiyyaa qaluuf yaada qabu qaama isaa irra waan takka hin tuqu akkuma hadiisa keessa nuuf gabaafame Ummu salamaa irraa odeeyfamee (r.i.h) nijette Ergamaan Rabbii (صلى الله عليه وسلم ) nije’e “ tokkoon keessan yoo ud-hiyyaa qaluu fedhe yeroo kurnan Zulhijjaa seene irraa eegalee rifeensa ifirraa hin cirin qeensa isaatiis qaama isaarraa waa takka hin tuqin hanga qaluu ” Mmuslim

Yeroo ud-hiyaa qalan beeyladaa qalan san tan fayyaa qabdu tan dullattii hin tahin qaluu qaban akkuma hadiisatti nuuf gabaafame Baraa’a ibn Aazibirraa odeeyfamee (r.i.h) nije’e Ergamaan Rabbii(صلى الله عليه وسلم ) nukeessa dhaabbatee nije’e “beeyladaa gosti afur ud-hiyyaa godhuuf hin taatu: ballaa tan ballummaan isii ifabaate, dhukkubsattuu tan dhukkubni isii ifa baate, okkoltuu tan okkoliinsi isii ifa baatee fii dullattii dhukha hin qabne” Abii Daawud

Yeroo ud-hiyyaa qalan

ud-hiyyaa osoo dirree iidaa hin dheeyne hin qalan eega dirree iidaa dhaqanii salaatanii galan booda qalan yoo salaata dura qalte sawaaba ud-hoiyyaa hin qabdu

Guyyaa Iidaa

Guyyaan iidaa ummata islaamaatiif guyyaa guddaadhaa guyyaa keessa gammadan kan keessa nyaatanii dhugan kan keessa Zikrii heddumeeysan. Guyyaan kun guyyaa badii keessa hojjatanii miti badii adda addaa irraa akkaan if eeguutu haalaan barbaachisa kheeyrii kurnan kana kessa carraaqatte ifduraa akka bilaash hin goone guyyaa iida arafaa osoo wa takka hin nyaanne gara dirree iidaa bahuun sunnaadha akkasuma lafa deemuun, yeroodeemanii fii yeroo deebi’an karaa wal jijjiiruuniis, akkasuma guyyaa kana keessa akka gaaritti zikrii heddummeeysuu haga guyyaa ayyaamu tashriiq(guiyyaa 11, 12, 13) gaariidhaa yeroo dirree iidaa dhaqan sunnaan salaatan takka hin jirtu salaata duraa fii salaata boodattiis bifa kananaan iida gad geeysan, iinshaa’allaah